Gọi TF Travel
Chia sẻ
Đăng nhập / Đăng ký
tel icon + 84 988 777 930 / +84 902 476 458

Những phong tục rùng rợn ở Sulawesi

Ngày cập nhật
TF Travel Author
11/07/2019
15:20:32
Dường như đối với khách du lịch Việt Nam, thì Sulawesi còn khá lạ lẫm bởi chúng ta thường nghĩ Indonesia chỉ có Bali, Lombok, Bromo hay Yogya. Thật ra đất nước vạn đảo này sở hữu nhiều vùng đất độc đáo lôi cuốn du khách, kể cả người Indonesia . Họ cũng mơ ước một lần đặt chân đến những vùng đất kỳ lạ trên đất nước rộng lớn của họ. Sulawesi, hòn đảo lớn thứ tư ở Indonesia và mười một trên thế giới, là nơi cư ngụ của tộc người Tana Toraja vẫn lưu giữ những phong tục rùng rợn từ hàng trăm năm qua giữa vùng rừng núi kì bí phía nam Sulawesi.

dao Sulawesi.jpg
Hòn đảo Sulawesi

Nằm ở phía đông của đảo Borneo, Sulawesi có hình dáng vô cùng đặc biệt. Tôi thấy họ cách điệu chữ “K” trong chữ Makassar bằng hình dáng của hòn đảo này. Makassar , thành phố lớn nhất, chính là cửa ngõ để du khách có thể đặt chân khám phá hòn đảo. Khi tìm hiểu về hòn đảo, ngoài những bãi biển, những cụm đảo nhỏ hoang sơ nằm lọt thỏm giữa những vịnh biển tuyệt đẹp của Sulawesi thì hòn đảo này có chứa đựng những câu chuyện đặc sắc về văn hóa.

Chuyến đi này của tôi cũng là một chuyến đi kì lạ. Bất chợt lên hành trình , được một người bạn ở Việt Nam giới thiệu gia đình Hendri ở Sulawesi rồi nghĩ ghé chơi một buổi ở Makassar với họ thôi nhưng sau đó tôi bị cuốn theo sự nhiệt tình hiếu khách đến kỳ lạ để rồi gần hai tuần rong ruổi cùng họ trên đảo này và khám phá Sulawesi như một người Indonesia thực thụ.

Kiến trúc tre nứa độc đáo

Đường đi đến thành phố Rantepao, cửa ngõ của vùng đất Tana Toraja, rất đẹp do chính phủ đầu tư cơ sở hạ tầng khá tốt trong những năm gần đây. Sau khoảng 100km đường bằng ven biển, 200km còn lại là những đoạn đường đèo dốc quanh co những vì khởi hành ban đêm nên mật độ xe cũng thưa hơn.

Chúng tôi đến Rantepao lúc 3h sáng sau vài lần dừng chân ở những quán cóc ven đường. Nhiệt độ sáng sớm ở thị trấn vùng cao khá mát mẻ, dễ chịu trong mùa hè. Chúng tôi tìm ngay một phòng ngủ ở khu trung tâm thị trấn để lấy sức cho hành trình khám phá phía trước.
Khi trời đã sáng, Hendri gọi điện cho một người ở Toraja nhờ anh ta dẫn đến những ngôi làng độc đáo ở Tana Toraja. Hendri nói rằng, anh ta là bạn làm ăn hơn chục năm trước. Khi đó, Hendri mỗi tuần phải lên Rantepao hai lần nên cũng khá rành rọt về vùng đất này, nhưng tất nhiên với một người kinh doanh thuần túy. Vì thế, anh ta giới thiệu thêm vài người bản địa của mình để cung cấp thông tin cho tôi một cách đầy đủ.

Sulawesi có sáu tỉnh thành trong đó có tỉnh Nam Sulawesi là tỉnh có mật độ dân cư đông nhất, nơi tọa lạc thành phố Makassar hiện đại và vùng đất cao nguyên của tộc người Toraja. Người Toraja là một nhóm dân tộc bản địa thiểu số với dân số ước khoảng 1,2 triệu người, trong đó có 450.000 người sống ở vùng Tana Toraja. Hầu hết người dân theo đạo tin lành, một số khác là tín đồ hồi giáo và một số còn lại theo tín ngưỡng vật linh mà pr địa phương được gọi là Aluk, có nghĩa là con đường.

Tana Toraja có rất nhiều ngôi làng truyền thống với mái nhà như những con thuyền lướt trên mặt biển mà theo người địa phương gọi là Tongkonan. Tongkonan được thiết kế phức tạp như một nhà sàn với bốn trụ lớn chống bên dưới thường được lấy từ những cây nứa khổng lồ. Một lối cầu thang nhỏ bằng gỗ dẫn lên sàn nhà. Không gian ngôi làng khá ấm cúng và được chia ra thành 3 gian, gian phía trước dành cho trẻ con, gian chính giữa nơi có bếp lửa là chỗ sinh hoạt chung cho cả gia đình, gian phía sau là dành cho cha mẹ hay ông bà. Tùy theo gia đình lớn nhỏ mà các Tongkonan có diện tích phù hợp.

2.jpg

Đặc trưng nhất của ngôi nhà sàn là mái nhà con vút được trang trí tinh xảo bằng hoa văn họa tiết chạm khắc cầu kỳ, phía trước có treo một trâu đen, số ít khác treo đầu trâu bạch tạng với đôi sừng nhọn hoắt. Phía trước chính giữa ngôi nhà còn dựng một cây cột treo sừng trâu, nhà nào nhiều sừng trâu chứng tỏ gua đình giàu có hay có địa vị trong làng. Những ngôi nhà thường đươch xây dựng tập trung thành hai dãy đối diện với khoảng sân chung chính giữa để thực hiện tất các nghi lễ Aluktodolo, một tôn giáo của người bản địa khi chưa có sự truyền bá của các tôn giáo hiện hữu. Một người Toraja còn cho chúng tôi biết, nguồn gốc của người Toraja xuất phát từ Việt Nam khi tổ tiên của họ đến hòn đảo này bằng tuyền xa xưa. Tôi không biết lý giải hay tin tưởng điều này bao nhiêu phần trăm nhưng cũng cảm thấy thật xúc động khi biết thêm những thông tin thú vị liên quan đến người Việt trước đây.

1.jpg

Tôi được dẫn đến một ngôi nhà vẫn còn đang được xây dựng dang dở của một người Toraja đang làm cha xứ cho ngôi nhà thờ nhỏ bên cạnh. Người Toraja đa phần theo đạo tin lành nên những ngôi làng đều có những ngôi nhà thờ để người dân hành lễ. Cũng giống như những người dân ở vùng đất này, nhà vị cha xứ trồng trọt một số cây công nghiệp như cà phê, ca cao, đinh hương và nuôi một số gia súc, gia cầm tự cung tự cấp. Chúng tôi được thiết đãi món gà núi nướng than, su su xào lòng với vị ớt cay xé đầu lưỡi. Chỉ có tôi là sử dụng muỗng hầu hết mọi người đều dùng tay phải để bốc thức ăn. Thế mới nói, văn hóa đa dạng và giao thoa với nhau khi không chỉ người theo đạo Hồi mới dùng tay khi ăn uống.

Rantepao ngày nay đã xuất hiện những ngôi nhà Tongkonan được xây dựng bằng gạch, đâu đó là những công trình dân sinh hay tôn giáo hiện đại xen lẫn giữa màu xanh của núi rừng. Những tiếng kinh cầu nguyện hàng ngày được phát ra từ những chiếc loa công suất lớn nhưng người Tana Toraja vẫn thảnh thơi và an nhiên với cách sống của họ. Họ vẫn trồng trọt, chăn nuôi, vẫn lễ lạt cầu bình yên, vẫn sống chung với những người thân yêu khi đã mất… như những gì đã tồn tại hàng trăm năm qua giữa vùng đất kỳ bí trên hòn đảo Sulawesi này. 

Vùng đất của những linh hồn ngự trị

Theo anh bạn của Hendri, văn hóa tín ngưỡng của Tana Toraja ảnh hưởng rất nhiều từ những người theo thuyết vật linh, nghĩa là tin rằng vạn vật trên đời từ động vật, thực vật , khoáng sản tới các hiện tượng thiên nhiên như sét, bão, động đất - linh hồn đều ngự trị. Vì thế mỗi khi một người qua đời, họ tổ chức tang lễ theo nhiều nghi thức rất cầu kì.

Khi một người Toraja chết, người than sẽ phải thực hiện hàng loạt nghi thức tang lễ trong nhiều ngày. Song phần lớn gia đình Toraja không có đủ tiền để thực hiện toàn bộ nghi thức tang lễ ngay lập tức nên họ phải chờ nhiều tuần, nhiều tháng hay thậm chí là cả năm. Một số gia đình thì chờ đợi đến khi kết thúc vụ mùa.

Người Toraja hiếm khi chôn tử thi trong lòng đất mà đặt người chết vào các hang, khe đá, hốc trên núi hoặc đặt xác vào quan tài gỗ rồi treo trên vách đá cao. Họ dành khá nhiều thời gian và tiền của để hoàn thành nơi yên nghỉ của người chết. Họ có thể ướp rồi đặt xác trong một căn phòng của ngôi nhà chính mình.

3.jpg

Trước khi các nghi thức lễ tang kết thúc, người ta coi tử thi là người đang mắc bệnh chứ chưa chết. Ngay sau khi gia đình có đủ tiền, các nghi thức tang lễ bắt đầu. Họ giết trâu ngựa, lợn rồi nhay múa, còn những bé trai dùng các ống nứa dài để hứng máu từ con vật mà người lớn giết. Địa vị của người chết càng cao thì số lượng trâu dành cho tang lễ càng lớn. Trong một số đám tang của người giàu hoặc có quyền thế trong làng, gia chủ có thể thịt tới vài chục con trâu, vài trăm con lợn. Không ít gia đình giàu có hiến cả những con trâu bạch tạng quý hiếm, trị giá lên đến cả 500 triệu Rupiah. Sau nghi lễ hiến sinh, gia chủ sẽ thịt con vật cho những vị khách dự đám tang.

Một thông tin buồn mà người bạn của Hendri cho tôi biết, cách đây đúng một tháng, gia đình của ông ấy có tổ chức đám tang cho mẹ vợ. Khi đám đông đặt quan tài bằng một cầu thang bằng tre, bắt từ mặt đất đến giàn cao hơn 10m. Khi lên đến đỉnh giàn, đám đông hò hét để lấy sức kéo quan tài lên nấc thang cuối cùng thì thang múa sập. Quan tài cùng đám đông lao xuống và đè chết ngay chính đứa cháu trai trong gia đình. Hendri cho tôi xem đoạn clip trong máy điện thoại mới thấy sự kinh hoàng của tai nạn ấy.

Tôi được dẫn đến khu vực hang động nơi có rất nhiều quan tài gỗ của người Toraja được đặt trên những giàn tre treo sát vách ở lưng chừng núi. Hendri thuê một người địa phương với chiếc đèn măng xông lớn dẫn chúng tôi vào bên trong hang động. Khi thấy người lạ vàng hang, những đàn dơi chố dáo dác kêu inh ỏi. Từ ngoài cửa hang động có nhiều hốc đá chính là những ngôi mộ của người Toraja. Một gốc đá còn rất mới với những vòng hoa ghi ngày chết các đây khoảng 3 tuần. Những tảng đá bên trong hang là vô vàn những sọ người được đặt để bên trên. Những chiếc hòm mục rữa đã bung nắp dedeer tôi còn thấy rõ mồn một những xác ướp bằng những điếu thuốc lá thơm để giữ xác.

Anh bạn địa phương chỉ cho tôi hai sọ người đặt kế bên nhau và nói rằng đây là một cặp tình nhân tự tử hơn chục năm trước. Họ yêu nhau và không thể đến được với nhau do sự ngăn cản của gia đình cô gái. Thế là họ đã treo cổ tự vẫn và người dân địa phương đặt xác họ trong hang động này.

Nơi linh thiêng nhất của vùng Tana Toraja mà Hendri nói rằng tôi phải đến đó là hòn đá khổng lô Lemo, đây cũng chính là ngôi mộ tập thể lớn nhất của nhiều người giàu bản địa. Hendri bảo rằng không phải ai cũng có thể đủ tiền để xí phần không gian nhỏ cao chừng 1m, sâu 2m và ngang 8 tấc để có thể chôn cất người chết khi người thân của họ về thế giới bên kia. Gia đình người chết trang trí quan tài khá cầu kỳ, song so tác động của thời gian, gỗ mục dần khiến xương của người chết không còn ở vị trí ban đầu.

Đối với những trẻ sơ sinh chết trước khi răng mọc, người Toraja khoét thân cây rồi đặt tử thi vào đó. Họ dùng lá cọ để kết thành tấm chắn bên ngoài hốc cây. Theo thời gian, cây tiếp tục sinh trưởng và các hốc dần biến mất. Mỗi cây có thể trở thành nơi yên nghỉ của hàng chục đứa trẻ. Khi bước vào hang động hoặc vào rừng, tôi đều lầm bầm khấn xin phép những linh hồn, xem đây như một nghi thức riêng thể hiện sự tôn trọng “chủ nhân” trước khi viếng họ.

Có thể nói, chưa bao giờ, chưa ở đâu mà người chết và người sống không có khoảng cách như vùng Toraja này.

(Nguồn: Sưu tầm)




Tin tức khác
Quảng cáo trang tin tức - 1
Kinh nghiệm & Mẹo du lịch
Quảng cáo trang tin tức - 2
Share on Google Plus
Share on Facebook
Trụ sở chính Hà Nội:
- Email: info@tftravel.com.vn
Chi nhánh Hồ Chí Minh:
- Email: tfsaigon@tftravel.com.vn